Alphonce Simbu Afanya Historia: Medali ya Dhahabu ya Kwanza kwa Tanzania katika Marathon ya Dunia

Alphonce Felix Simbu, mwenye umri wa 33, ameandika historia kwa Tanzania baada ya kushinda medali ya dhahabu ya kwanza kabisa katika mashindano ya mbio za marathon — World Athletics Championships — yaliyofanyika Tokyo, Japan tarehe 15 Septemba 2025.

Mara ya mwisho Simbu alishinda medali kwa mashindano hayo ilikuwa mwaka 2017 London, ambapo alipata bronze kwenye marathon Sasa, ametinga kwenye chama cha wenye medali za juu zaidi.

Mambo muhimu katika ushindi huu

• Marathon ilikuwa na umbali wa 42.195 km, ikitumia zaidi ya masaa mawili — mkazo mkubwa wa kuhimili, hali ya hewa joto, na msisimko mkubwa hasa mwishoni.
• Simbu na Amanal Petros (aliyezaliwa Eritrea lakini akishindana kwa Ujerumani) walimaliza kwa muda ule ule: 2:09:48. Lakini Simbu alishinda kwa sekunde 0.03 — baada ya kipaza picha (photo finish) ulipotambulisha mshindi wa kwanza.
• Medali ya tatu ilikwenda kwa Iliass Aouani wa Italia kwa muda wa 2:09:53.
• Mara nyingi washindani waliropoka kutokana na joto na unyevu, na baadhi ya wanariadha walitoa mbio kabla ya kumaliza — ikionyesha jinsi mashindano yalivyokuwa magumu.

• Historia ya Tanzania: Simbu sasa ndiye mwanariadha wa kwanza wa Tanzania kushika dhahabu katika mashindano ya Dunia au Olimpiki katika riadha/marathon.
• Mapambano ya Mwisho: Mwisho wa marathon ulikuwa mdogo kuliko hata mashindano ya mbio fupi kama 100m katika baadhi ya matukio, tofauti na matarajio ya wengi kwamba marathon ni mbio ya ustahimilivu tu bila msisimko wa “sprint”.
• Kuimarisha hadhi ya Tanzania kwenye riadha za umbali mrefu: Hii inaweza kuwa msukosuko mkubwa kwa Tanzania — kuongeza uungaji mkono kwa wanariadha, kuwashawishi vijana, na kuongezeka kwa bajeti na miundombinu ya mafunzo.

• Simbu alikosa nafasi ya kushiriki baadhi ya marathon kabla ya mashindano ya dunia kutokana na ukosefu wa maslahi ya kutosha na malipo ya kushiriki — jambo lililotokea hapo kabla. Habarimseto
• Hali ya hewa (joto na unyevu) ilionyesha kuwa si mara zote aliye na kasi ya juu ndiye atashinda—ustahimilivu, mbinu na umakini wa mwisho ndio vitu vilivyoamua.

Kwa ushindi huo, Tanzania imepata medali yake ya kwanza ya dhahabu kwenye mashindano ya dunia ya riadha, jambo ambalo limeitikisa nchi nzima. Simbu mwenye umri wa miaka 33 alisema kwa fahari, “Leo nimeandika historia, medali ya kwanza ya dhahabu kwa Tanzania.” Machozi na tabasamu vilimchanganya huku akiangalia skrini kubwa ikithibitisha jina lake likiwa nafasi ya kwanza. Kwa upande wake Petros alikubali matokeo kwa maumivu na heshima, akisema hajawahi kuona marathon ikamalizika kwa kasi na ushindani kama huo, akilinganisha na mbio za mita 100.

Hili si tu ushindi wa mtu mmoja, bali ni ujumbe kwa taifa. Tanzania kwa miaka mingi imekuwa nyuma ya majirani zake kwenye riadha za umbali mrefu, mara nyingi ikibaki pembezoni wakati wenzetu wanatawala podium. Simbu ameonyesha kuwa hali hiyo inaweza kubadilika. Ushindi huu unaweza kuvunja ukuta wa kisaikolojia ambao umewazuia wanariadha wengi wa Kitanzania kuamini kwamba wana nafasi ya kupanda juu kabisa ya jukwaa la dunia.

Kwa jamii ya wanariadha, hili ni mwanga mpya. Inawezekana tukaanza kuona wawekezaji na wadau wakibadilisha mtazamo wao kuhusu michezo. Inawezekana pia vijana wa Kitanzania ambao wanakimbia barabarani kwa mazoezi ya kawaida sasa wakaamka kesho na ndoto kubwa zaidi, wakijua kuwa ndoto hizo si hadithi bali zinaweza kuwa kweli. Simbu ameandika historia, na historia hiyo sasa inamilikiwa na Watanzania wote.